Eksperci odkrywają, w jaki sposób astronomowie Majów precyzyjnie przewidywali zaćmienia Słońca



Rewolucyjne badania w końcu ujawniły tajemnice jednego z największych osiągnięć starożytnej astronomii. Przez ponad 700 lat cywilizacja Majów posiadała niezwykłą zdolność przewidywania zaćmień Słońca z zadziwiającą dokładnością – wyłącznie dzięki uważnej obserwacji i geniuszowi matematycznemu.

Przełomowe badanie, opublikowane w Science Advances , pokazuje, w jaki sposób ci mezamerykańscy obserwatorzy nieba opracowali i zachowali swój wyrafinowany system prognozowania w słynnym Kodeksie Drezdeńskim. Kodeks Drezdeński, najpełniejszy zachowany rękopis Majów , zawiera złożoną tabelę służącą do prognozowania zaćmień Słońca przez 405 miesięcy księżycowych. Przez ponad sto lat naukowcy zastanawiali się, jak działał ten starożytny dokument. Wcześniejsze badania nie wyjaśniały ani podstawowej struktury tabeli, ani mechanizmów, za pomocą których astronomowie Majów aktualizowali ją przez pokolenia. Według serwisu Phys.org nowe badania dostarczają teraz tych brakujących szczegółów i obalają długo utrzymywane założenia.

Kalendarz zrodzony z boskiego czasu

Naukowcy odkryli, że cykl 405 miesięcy pierwotnie nie był przeznaczony do przewidywania zaćmień Słońca. Powstał on raczej z kalendarza księżycowego, który był starannie dostosowany do świętego kalendarza Majów liczącego 260 dni. Za pomocą zaawansowanych modeli statystycznych zespół badawczy wykazał, że długość cyklu 405 miesięcy, wynosząca 11 960 dni, jest znacznie bardziej zgodna z kalendarzem 260-dniowym niż z rzeczywistymi cyklami zaćmień Słońca.

Ten święty kalendarz, którego kapłani Majów używali do przewidywania losów poszczególnych osób na podstawie dat urodzenia, stanowił podstawę zrozumienia zjawisk astronomicznych. „Specjaliści od kalendarza Majów przewidywali zaćmienia Słońca, łącząc ich występowanie z danymi z 260-dniowego kalendarza wróżbiarskiego” – wyjaśnili naukowcy w swoim badaniu. Tabela zaćmień powstała bezpośrednio na podstawie tej korelacji między cyklami księżycowymi a świętym czasem.

Śledząc wzorce, w których zaćmienia przypadały na podobne daty w ich kalendarzu religijnym, astronomowie Majów byli w stanie zidentyfikować matematyczne powiązania między tymi zjawiskami astronomicznymi. Okres 11 960 dni odpowiada dokładnie 46 cyklom ich 260-dniowego kalendarza i dlatego jest znacznie bardziej przydatny do harmonizacji kalendarza niż samo śledzenie zaćmień.

Tajemnica siedmiu stuleci

Naukowcy rozwiązali długo istniejącą zagadkę, w jaki sposób Majowie byli w stanie precyzyjnie przewidywać zaćmienia Słońca przez ponad 700 lat. Dotychczas naukowcy zakładali, że po zakończeniu 405-miesięcznej tabeli astronomowie po prostu rozpoczynali nową od daty końcowej. Jednak modelowanie matematyczne oparte na historycznej bazie danych rzeczywistych zaćmień Słońca obserwowanych przez Majów w latach 350–1150 n.e. ujawniło znacznie bardziej złożone podejście. Majowie stosowali system nakładających się tabel i rozpoczynali nowe cykle w precyzyjnych odstępach czasu wynoszących 223 lub 358 miesięcy przed końcem poprzedniej tabeli.

Ten wyrafinowany system korygował niewielkie błędy astronomiczne, które kumulowały się w miarę upływu czasu. Bez tych korekt prognozy stopniowo odbiegałyby od rzeczywistych danych dotyczących zaćmień. Zespół badawczy odkrył, że astronomowie Majów, resetując tabele w tych optymalnych odstępach czasu – w stosunku czterech resetów co 358 miesięcy do każdego resetu co 223 miesiące – byli w stanie przewidzieć każde obserwowalne zaćmienie Słońca na przestrzeni wieków. Ta matematyczna precyzja jest porównywalna z nowoczesnymi metodami obliczeniowymi i została osiągnięta bez użycia teleskopów, komputerów, a nawet narzędzi metalowych.

Badanie ujawniło również, w jaki sposób astronomowie Majów rozpoznawali „rodziny” zaćmień – grupy zaćmień, które występowały w odstępach 88 miesięcy. Wszystkie 55 stacji prognostycznych odnotowanych w Kodeksie Drezdeńskim należą do jednej z trzech różnych rodzin, z których każda podlega temu wzorcowi. Ta zasada porządkowania, wraz z ich zrozumieniem zaćmień powtarzających się co 520 dni w ich świętym kalendarzu, stanowiła podstawę ich systemu prognozowania. Według naukowców obserwacje przeprowadzone w ciągu około trzech cykli trwających 405 miesięcy dostarczyłyby wystarczających danych do opracowania tego systemu. Sugeruje to, że około 550 r. n.e. istniały już funkcjonalne tabele zaćmień.

Matematyczny geniusz bez nowoczesnych narzędzi

Osiągnięcie to jest tym bardziej niezwykłe, jeśli weźmie się pod uwagę trudne warunki, w jakich pracowali astronomowie Majów. Z tego, co wiadomo, nie znali oni ani heliocentrycznego modelu świata, ani mechaniki grawitacyjnej, ani nie posiadali instrumentów optycznych do powiększania odległych obiektów. Ich narzędzia składały się ze starannej obserwacji gołym okiem, skrupulatnych zapisów i niezwykłej matematycznej finezji. System matematyczny Majów, w tym użycie zera i systemu dwudziestkowego (podstawa 20), umożliwił wykonywanie obliczeń przez wieki. Badacze wskazują, że astronomowie Majów stosowali stosunek 1447 dni do 49 miesięcy jako model obliczeniowy dla cykli księżycowych.

Stosunek ten, który z dokładnością do ułamków sekundy pokrywa się z nowoczesnymi pomiarami, umożliwił im prognozowanie faz księżyca daleko w przyszłość. Wybór 405 miesięcy jako długości cyklu świadczy o głębokim zrozumieniu zależności liczbowych – jest to pierwszy miesiąc w ich systemie liczbowym, który obliczony przy użyciu stosunku 1447 dni odpowiada dokładnie wielokrotności 260 dni.

Ta matematyczna elegancja sugeruje, że tabela powstała raczej w wyniku ich bardziej kompleksowych badań kalendarza, a nie wyłącznie na podstawie obserwacji zaćmień. Analiza odstępów między historycznie obserwowanymi zaćmieniami na obszarze Majów wykazuje niezwykłą zgodność z etapami Kodeksu Drezdeńskiego. Najczęstszy odstęp między obserwowalnymi zaćmieniami wynosił 669 miesięcy – dokładnie trzy „cykle Sarosa” po 223 miesiące każdy. Ten potrójny wzór saros okazał się szczególnie wiarygodny nie tylko w przewidywaniu czasu zaćmień w dowolnym miejscu, ale także tego, kiedy będą one widoczne z tej samej lokalizacji geograficznej. Astronomowie Majów z okresu klasycznego wielokrotnie obserwowali ten wzór, potwierdzając w ten sposób empirycznie swoje modele matematyczne.

---

Amon
www.strefa44.pl
www.strefa44.com.pl